Fusieperikelen
   
Ordening van het economische leven behoort tot het publieke domein. Zo zijn van overheidswege toezichthouders actief op uiteenlopende terreinen van de economie. Voor fusies is er zelfs preventief toezicht in het leven geroepen.
 
 
Ik heb het in mijn tijd bij de directie Concentratie controle van dichtbij mogen meemaken; eerst een grondige – vooruitblikkende – analyse van de mogelijke gevolgen van de gemelde transactie, eventueel gevolgd door groen licht. Pas daarna mogen partijen hun voornemen uit voeren. De maatschappelijke gevolgen van marktverstorende fusies worden kennelijk zo schadelijk geacht dat die door middel van preventief toezicht (tegen de daarmee samenhangende hoge kosten) voorkomen moeten worden.
 
Nu ik inmiddels al weer een paar jaar echtscheidingen behandel bij de rechtbank, zie ik de concrete gevolgen van mislukte “micro-fusies” – achteraf – aan me voorbij trekken. Ik vraag me wel eens af wat de kosten van echtscheidingen zijn voor de samenleving. Ik denk daarbij niet alleen aan de maatschappelijke kosten van ziekteverzuim van de veelal aangeslagen partners, van (psychologische) zorg, bijstand, maatschappelijk werk, maar ook aan (soms niet meer in te halen) schoolachterstanden van de kinderen en de kosten van begeleiding van omgangsregelingen. Om nog maar te zwijgen over de kosten van de (door de staat gefinancierde) rechtshulp en de rechterlijke macht.
 
Dat geeft te denken. Zouden die kosten ook preventief toezicht op huwelijken rechtvaardigen? Stel u voor dat er een soort voorafgaande meldplicht komt van het voornemen om te trouwen met daaraan gekoppeld een diepgravende psychologische analyse van de aanstaande partners. Op dating-sites onderwerpen zoekenden zich toch ook aan een psychologische test en geven met het oog op de juiste match zonder aarzelen persoonlijke informatie over zichzelf prijs...
Een preventieve toets lijkt nog belangrijker waar kinderen in het spel zijn; die vergen in tegenstelling tot bijvoorbeeld jonge hondjes, langdurige aandacht en zorg voordat ze op eigen benen kunnen staan. Zou dan niet tenminste de geschiktheid van de partners om als ouder te fungeren vooraf getoetst kunnen en moeten worden? Bij adoptie gebeurt dat wel…
 
Nee, dit is geen pleidooi voor staatsinmenging op dit bij uitstek privédomein van mensen. Het is wel een oproep om in een tijd van bezuinigingen eerder gemaakte keuzes over de besteding van overheidsgelden, te heroverwegen. Ik ben er niet zeker van dat na het in kaart brengen van de maatschappelijke kosten van echtscheidingen, die keuzes hetzelfde zullen uitvallen. Nog drie weken tot Prinsjesdag!
 
Judith Swinkels
Augustus 2010